Książka na receptę?

 

W 2009 r. na uniwersytecie w Sussex przeprowadzono  badania, mające dać odpowiedź na pytanie o najskuteczniejszą metodę relaksacji. Najbardziej efektywne okazało się czytanie, które aż o 68 % obniżało poziom stresu. Inne formy aktywności redukowały stres o 61% -słuchanie muzyki, 54%-odpoczywanie przy herbatce, 42%- spacerowanie, 21%- granie na komputerze. Tak silne oddziaływanie regenerujące książki zostało wyjaśnione faktem, że czytanie powoduje oderwanie się od własnych problemów, skupienie się na wątkach literackich, co w konsekwencji wpływa na zmianę świadomości i samopoczucia.1.

Biblioteka – lecznica dusz

Koncepcja leczenia książką ma długą tradycję, bo biblioterapię stosowali już starożytni Grecy i Rzymianie. Nad biblioteką w Tebach znajdował się napis „Miejsce leczące twoją duszę”. W XII wieku n.e. w szpitalu Al-Mansu jako część terapii czytano chorym Koran. W czasach nowożytnych w 1811 r. w szpitalu w Bostonie w leczeniu chorych psychicznie zastosowano literaturę religijną. Jedna z pierwszych definicji, która znalazła się oksfordzkim słowniku języka angielskiego w 1920 r. precyzowała, że biblioterapia to użycie wyselekcjonowanych materiałów czytelniczych jako pomocy terapeutycznej w medycynie, psychiatrii, psychologii i pedagogice, a także poradnictwo w rozwiązywaniu problemów osobistych przez ukierunkowane czytanie.2.

Specjaliści z zakresu biblioterapii podkreślają, że samo czytanie książek nie wystarcza, by można było mówić o terapii i oczekiwać pożądanych efektów.  Biblioterapeuta nie bada przecież stanu zdrowia pacjenta, wspomaga jedynie lekarza i osobę chorą w procesie rehabilitacji.

Książki obok leków

Popularny portal literacki booklips zamieścił niedawno informację, iż w Wielkiej Brytanii  lekarze obok leków przepisują książki, które mogą pomóc pacjentom w uporaniu się z problemami emocjonalnymi. Lista 30 książek pomocowych została skierowana do bibliotek, które zobowiązano do zaopatrzenia się w wymienione na liście pozycje. Książki na receptę przepisywane są także w Danii i Nowej Zelandii.3.

Biblioterapią mogą być  objęte osoby niepełnosprawne, które mają problem z akceptacją swojej choroby, osoby odrzucone przez rodzinę, przez społeczeństwo, osoby z zaburzeniami zachowania, boat-852633_960_720dzieci przeżywające lęki, uczniowie mający kłopoty z nauką. Biblioterapię można przeprowadzać indywidualnie lub grupowo, w instytucjach takich jak szpitale, sanatoria, placówki resocjalizacyjne,
wychowawcze, ale też wśród osób zdrowych fizycznie, lecz zmagających się z problemami natury psychologicznej.

Nie ma jednego, uniwersalnego zestawu materiałów biblioterapeutycznych. Za każdym razem dobiera się je indywidualnie w zależności od odbiorcy czy problemu, z którym się zmagamy. Zasadniczo
biblioterapeuci pracują z książką. Mogą to być np. wybrane książki uspokajające (powieści przygodowe, bajki, literatura humorystyczna), pobudzające (wojenne, podróżnicze, powieści awanturniczo-przygodowe), refleksyjne (obyczajowe, biograficzne, socjologiczne) oraz religijne. Często w pracy biblioterapeutycznej stosuje się tzw. książki łatwe w czytaniu, książki-zabawki, książki wydawane dużą czcionką.

Obok tych  tradycyjnych materiałów biblioterapeutycznych stosuje się także tzw. materiały alternatywne. Mogą to być książki mówione (czytane przez lektora), zabawki edukacyjne, filmy edukacyjne, gry dydaktyczne, nagrania odgłosów przyrody, muzyki relaksacyjnej, montaże słowno-muzyczne.

Biblioterapia wymaga programu

Sam przebieg procesu biblioterapeutycznego opiera się na pewnych stałych punktach, których nie można pominąć. Przede wszystkim – o czym już wspominaliśmy –  po odpowiednim dkkzdiagnozowaniu  problemu, dobiera się do grupy bądź indywidualnego pacjenta odpowiednią literaturę, środki i pomoce dydaktyczne. Zajęcia – jeśli pracuje się z grupą, zawsze warto rozpocząć od  kilku  działań integracyjnych, twórczych. Etap samodzielnego czytania, oglądania, słuchania powinien doprowadzić do identyfikacji z bohaterem literackim. Wtedy to problem zawarty w tekście literackim przepracowany może zostać za pomocą dyskusji, dramy, technik plastycznych. Dobrze przeprowadzone zajęcia biblioterapeutyczne powinny poskutkować zmianą zachowań czy postaw.

Biblioterapia przede wszystkim odpręża, uspokaja i odwraca uwagę od własnych problemów, pozwala na akceptację siebie – niezależnie od rodzaju choroby czy niepełnosprawności. Nie do przecenienia jest też fakt, że dzięki zajęciom biblioterapeutycznym  łatwiej i w sposób bardziej otwarty rozmawia się o problemach, że dzięki nim można wyeliminować zachowania agresywne i roszczeniowe,  a poza tym czytanie  wzbogaca język, wiedzę.

Biblioterapia jest procesem o długiej tradycji, szerokim wachlarzu środków i dużych możliwościach terapeutycznych. I nawet jeśli nigdy nie traficie na profesjonalnie poprowadzone zajęcia biblioterapeutyczne nie zapominajcie o ogromnym potencjale czytania, bo w codziennym zabieganiu, zaaferowaniu, zaangażowaniu chwile spędzone  z książką są dla nas bezcenne.

 

Przypisy :

1 M. Molicka, Biblioterapia i bajko terapia, Media Rodzina, Warszawa, 2011, s. 146.

2.  D.Margol, Biblioterapiahttp://www.szkola.spdn.pl/metody-pracy/biblioterapia (dostęp 27.02.2017).

3.  Wielka Brytania wprowadza recepty na książkihttp://booklips.pl/newsy/wielka-brytania-wprowadza-recepty-na-ksiazki/ (dostęp 27.02.2017).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *