Sick-lit, czyli o tym, jak literatura oswaja trudne tematy

Na początku był Green

gwiazd-naszych-wina-b-iext43885581 (1)Pamiętacie książkę, bądź nakręcony na jej podstawie film pod tym samym tytułem „Gwiazd naszych wina”? Wzruszająca opowieść o dwojgu młodych bohaterach, którzy – oboje śmiertelnie chorzy – próbują uszczknąć dla siebie trochę prawdziwego życia spoza szpitalnej, onkologicznej rzeczywistości .

Historia ta odwołuje się do osobistych doświadczeń autora – Johna Greena, który w czasie studiów pracował jako kapelan w szpitalu dla dzieci. Obcując z niejednokrotnie ciężko chorymi dziećmi spostrzegł, że ich największym marzeniem jest, by żyć jak ich zdrowi rówieśnicy. Szpitalna izolacja doskwiera tym bardziej, że chcieliby doświadczać i przeżywać to wszystko, co dane jest innym nastolatkom.

Pomysł opowiedzenia historii śmiertelnie chorej dziewczyny skrystalizował się, kiedy Green poznał Estheer Grace Earl, chorą na raka tarczycy młodą dziewczynę. Rozmowa z nią uzmysłowiła pisarzowi, że dla śmiertelnie chorych nastolatków fakt, że choroba separuje ich od normalnego życia zamykając w kloszu terapii, leków, tematów ostatecznych jest równie bolesny jak samo chorowanie.

Prawdziwe emocje, ale i budująca swoisty dystans do choroby, ironia głównej bohaterki „Gwiazd naszych wina” spowodowały, że książka – unikając taniego sentymentalizmu opowiada o zagadnieniach ostatecznych, w sposób nie budzący niesmaku, lęku czy odrazy. Oswaja trudne problemy prezentując uczciwą prawdę o skomplikowanych emocjach.

Napisana z dużym wyczuciem powieść przyniosła autorowi olbrzymią popularność. Przypisuje się mu nawet zapoczątkowanie nowej ery powieści realistycznej w kontrze do dotychczas królujących w literaturze młodzieżowej opowieści o czarnoksiężnikach i wampirach. 1.

 

zacW gatunkowej konwencji

W podobnym klimacie jak „Gwiazd naszych wina” utrzymana jest książka „Zac i Mia” A.J.Betts. Jej 17-letni bohater Zac Maier właśnie leży po przeszczepie szpiku w sterylnej szpitalnej sali. Jego jedyną towarzyszką  jest mama, która robi wszystko, by zabić nudę szpitalnej izolatki. Pewnego dnia w sali obok pojawia się Mia – nastoletnia buntowniczka, fanka Lady Gagi. Jak w tych warunkach porozumieją się młodzi ludzie, którzy w tzw. normalnym życiu  nigdy by ze sobą nawet nie rozmawiali? Jak różne podejście do życia przekłada się na stosunek do własnej choroby i leczenia?

zanim-umre-b-iext3524810116-letnia bohaterka książki Jenny Downham „Zanim umrę” – Tessa również ma białaczkę. Ma też świadomość, że zostało jej zaledwie kilka miesięcy życia. Po okresie całkowitej bezradności i apatii oświadcza jednak swej przyjaciółce: „mam długą listę rzeczy, których chciałabym doświadczyć…” Jak smakują przyjemności  w sytuacji ostatecznej?

13Niezwykłe wrażenie robi także debiut literacki Jaya Ashera „Trzynaście powodów”. Trzynaście powodów to trzynaście stron nagranych na kasetach magnetofonowych przez Hannah Baker – dziewczynę, która dwa tygodnie wcześniej popełniła samobójstwo. Adresatami kaset są osoby z jej najbliższego otoczenia, które przyczyniły się do podjęcia przez nią decyzji ostatecznej. Przyczyniły się, nie czyniąc nic wiążącego, ale właśnie przez swą obojętność, brak uważności i działania. W efekcie „śnieżnej kuli” to drobiazgi decydują o katastrofie.

O życiu z trudną chorobą opowiada „Teatr odtrąconych poetów” Tamary Ireland Stone. Inspiracją do powstania tej książki byłateatr znajomość z córką sąsiadów. Młoda, śliczna, niezwykle popularna wśród rówieśników Samantha jest chora psychicznie: cierpi na ataki paniki i nerwicę natręctw. Jak wygląda życie z ciężką chorobą, jak oswoić lęk przed odkryciem prawdy przez znajomych, przed stygmatem osoby chorej psychicznie?

 

Czym jest sick-lit ?

Literatura z nurtu sick-lit opowiada o chorobach, cierpieniu, śmierci, a jej bohaterami są młodzi ludzie; dzieci, bądź nastolatki. Hermetyczny świat choroby, cierpienia, depresji zostaje pokazany w sposób wolny od przekłamań. Często choroba kończy się ostatecznie, nim jednak to nastąpi, jest przestrzeń na pokazanie, jak bardzo chorzy pragną normalności, jak rozpaczliwie chcieliby przeżyć to, co jest udziałem zdrowych nastolatków. I być może już nie zdążą.

Oswajanie tzw. trudnych tematów wymaga niezwykłego wyczucia, tym bardziej, że adresatami tego typu literatury są ludzie młodzi. Wartościowe książki są więc nie do przecenienia. Jednakże istnieje cienka linia, za którą z trudnych zagadnień: śmierci, cierpienia, choroby, depresji można uczynić wizje atrakcyjne dla delikatnej psychiki młodej osoby. Dlatego też popularność tego typu literatury budzi zawsze duże zaniepokojenie dorosłych.

Przypisy :

1. http://wyborcza.pl/1,147645,18511305,john-green-autor-gwiazd-naszych-winy-szeryf-walczacych-nerdow.html

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *